(၄၇) ႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာနိုင္ငံ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ သုေတသန ညီလာခံ ဖြင့္ပြဲ အခမ္းအနားသို႔ ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး တက္ေရာက္ အဖြင့္အမွာစကားေျပာၾကား

ရန္ကုန္၊ ဇန္နဝါရီလ (၈)ရက္ေန႔

က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစားဝန္ႀကီးဌာန၊ ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး ေဒါက္တာျမင့္ေထြးသည္ ယေန႔၊ နံနက္ပိုင္းတြင္ ေဆးသုေတသနဦးစီးဌာန၊ ရန္ကုန္တြင္ ျပဳလုပ္က်င္းပသည့္ (၄၇) ႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာနိုင္ငံ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ သုေတသန ညီလာခံ ဖြင့္ပြဲ အခမ္းအနားသို႔ တက္ေရာက္၍ အဖြင့္အမွာ စကား ေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။ ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးက အဖြင့္အမွာစကားေျပာၾကားရာတြင္- • ဝန္ႀကီးဌာနအေနျဖင့္ ေဆးႏွင့္ ေဆးႏွီးႏႊယ္ တကၠသိုလ္မ်ားႏွင့္ ေက်ာင္းမ်ား၊ ေဆး႐ုံမ်ား အပါအဝင္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိသည့္ ဌာနအသီးသီး တို႔တြင္ သုေတသနျပဳ လုပ္သည့္ သုေတသနယဥ္ေက်းမႈ (research culture) ပိုမိုျဖစ္ထြန္း ဖြံ့ၿဖိဳးေစေရး အေလးထား ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိပါေၾကာင္း၊ • အမ်ိဳးသားက်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ စနစ္ႀကီးတစ္ရပ္လုံး၏ စြမ္းေဆာင္ရည္ႏွင့္ ထိေရာက္ အက်ိဳးရွိမႈ ပိုမို ျမင့္မားေစရန္အတြက္ အေျခခံအုတ္ျမစ္ျဖစ္ေသာ က်န္းမာေရးသုေတသန က႑ႀကီး ပိုမိုအဆင့္ျမင့္မား တိုးတက္ေစရန္ လမ္းျပေျမပုံခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္ရာတြင္ အားလုံး ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ၾကရန္ တိုက္တြန္း လိုပါေၾကာင္း၊ • ယခုျပဳလုပ္ေသာ က်န္းမာေရးသုေတသနညီလာခံႀကီးသည္ သုေတသနပညာရွင္မ်ား၊ ေဆးပညာရွင္မ်ား၊ စီမံခန္႔ခြဲသူမ်ားအားလုံးအတြက္ အေတြ႕အၾကဳံႏွင့္ အသိပညာမ်ား မၽွေဝရာ ေနရာႀကီးလည္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ ညီလာခံတြင္ တင္ျပေဆြးေႏြးၾကသည့္ သုေတသနေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားႏွင့္ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားကို ေန႔စဥ္ေဆာင္ ရြက္လ်က္ရွိေသာ လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ လက္ေတြ႕အသုံးခ်ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္ပါေၾကာင္း၊ • ဝန္ႀကီးဌာနမွ အသုံးခ် သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္(၂၀၁၇-၂၀၁၈)ခု ဘ႑ာႏွစ္တြင္ ခြင့္ျပဳဘ႑ာေငြ က်ပ္သန္း (၁၀ဝ၀)၊ (၂၀၁၈)ခု ဘ႑ာႏွစ္ ဧၿပီလမွ စက္တင္ဘာလအထိ က်ပ္သန္း (၅၀ဝ)၊ (၂၀၁၈-၂၀၁၉)ခု ဘ႑ာႏွစ္တြင္ လက္ေတြ႕
က်ပ္သန္း (၁၅၀ဝ) ကို ခြင့္ျပဳခ်ထားေပးခဲ့ၿပီး လာမည့္ဘ႑ာႏွစ္အတြက္လည္း
ပိုမိုခြင့္ျပဳခ်ထားေပးနိုင္ေရး ေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
• အဆိုပါ ဘ႑ာေငြမ်ားကို အသုံးျပဳ၍ ဝန္ႀကီးဌာနရွိ
စီမံခ်က္လုပ္ငန္းမ်ား၏စီမံခန္႔ခြဲအုပ္ခ်ဳပ္မႈ၊ ပညာရပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္မႈ၊ ေဆးႏွင့္
ေဆးပစၥည္းကိရိယာ စီမံခန္႔ခြဲမႈ စြမ္းေဆာင္ရည္မ်ား ပိုမို တိုးတက္ျမင့္မားေစရန္အတြက္
လက္ေတြအသုံးခ် သုေတသနမ်ား တိုးျမႇင့္လုပ္ေဆာင္ ၾကပါရန္ တိုက္တြန္းပါေၾကာင္း၊
• INGO/ NGOမ်ား၊ အျခားအဖြဲ႕အစည္းမ်ား အေနျဖင့္လည္း ဝန္ႀကီးဌာန၏ စည္းမ်ဥ္း
စည္းကမ္း မ်ားႏွင့္ အညီ ေဆးသုေတသနဦးစီးဌဦန၏ လူပုဂၢိဳလ္မ်ား အေပၚ
သုေတသနစမ္းသပ္မႈ ဆိုင္ရာ က်င့္ဝတ္ ေကာ္မတီ (ethics review committee)
(သို႔မဟုတ္) ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးတကၠသိုလ္၏ institutional review board မ်ားထံမွ
စိစစ္ခြင့္ျပဳခ်က္ကို ရယူၿပီး က်န္းမာေရးသုေတသနမ်ား ပိုမိုတိုးျမႇင့္ လုပ္ေဆာင္ သြားၾကရန္
တိုက္တြန္းပါ ေၾကာင္း၊
• ေဆးႏွင့္ ေဆးႏီွးႏႊယ္တကၠသိုလ္မ်ားမွ ဘြ႕ဲ ႀကိဳႏွင့္ ဘြ႕ဲ ႀကိဳသင္တန္းသားမ်ားအတြက္
သုေတသနဆိုင္ရာ စြမ္းေဆာင္ရည္ျမႇင့္လုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္ လမ္းျပေျမပုံ
ခ်မွတ္ရာတြင္လည္း သုေတသန ပညာရွင္ ႀကီးမ်ားမွ ပါဝင္ကူညီ ေဆာင္ရြက္ပါရန္
တိုက္တြန္းလိုပါေၾကာင္း၊
• နိုင္ငံတကာမွ တကၠသိုလ္မ်ား၊ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ေဖာင္ေဒးရွင္းမ်ား၊ ေဆးကုမၸဏီ၊
ပုဂၢလိကက႑မ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းခ်ိတ္ဆက္၍ multi-centric သုေတသနမ်ား ေဆာင္ရြက္
သြားၾက ေစလိုပါေၾကာင္း၊
• က်န္းမာေရး သုေတသနလုပ္ငန္းက႑မ်ားသည္ ဝန္ႀကီးဌာန၏ လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္
အမ်ိဳးသားက်န္းမာေရးစီမံကိန္းပါလုပ္ငန္းမ်ားကို ျဖည့္ဆည္းအေထာက္အကူျပဳရန္ အတြက္ –
– ေဆးႏွင့္ေဆးပစၥည္းကိရိယာမ်ား မွာယူျဖန႔ျ္ဖဴးျခင္း၊
– နိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားလ်က္ရွိသည့္ ေရာဂါအမ်ိဳးအစား၊ ျဖစ္ပြားသည့္ေနရာေဒသႏွင့္ ျဖစ္ပြား
မႈႏႈန္း၊- က်န္းမာေရး လူ႔စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ လိုအပ္ခ်က္၊ လက္ရွိအင္အားႏွင့္ ခြဲေဝေနရာခ်
ထားမႈ အေျခအေန၊
– ဝန္ႀကီးဌာန၏ စီမံခန္႔ခြဲအုပ္ခ်ဳပ္ပုံ စနစ္၊
– ေဆး႐ုံဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ပုံ အေနအထားႏွင့္ လူနာမ်ားလြယ္ကူျမန္ဆန္စြာ စမ္းသပ္
စစ္ေဆး ကုသမႈ ခံယူနိုင္သည့္ အေျခအေန၊
– အေရးေပၚဌာနမ်ားတြင္ လူနာမ်ားကို စနစ္တက်စီမံခန္႔ခြဲ ေစာင့္ေရွာက္ေပးနိုင္မႈ
အေျခအေန၊
– ဝန္ႀကီးဌာန၏ လူ႔စြမ္းအားႏွင့္ ဘ႑ာေငြ အရင္းအျမစ္အပါအဝင္ အရင္းအျမစ္မ်ား ခြဲေဝ
သုံးစြဲမႈ အစရွိသည့္ သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္အတြက္လည္း တိုက္တြန္း လိုပါ
ေၾကာင္း၊
• ျမန္မာနိုင္ငံ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာသုေတသန မွတ္ပုံတင္စနစ္ (Myanmar health research
registry) ကိုလည္း ေဆာင္ရြက္လ်က္ရွိၿပီး သုေတသနေဆာင္ရြက္မႈ အားနည္းလ်က္ရွိေသာ
အေရးႀကီး က႑မ်ားကို စိစစ္သုံးသပ္ၿပီး ဦးစားေပး ေဆာင္ရြက္သြားနိုင္မည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
• ေဆးသုေတသနဦးစီးဌာန (ျပင္ဦးလြင္)တြင္ သုေတသနဆိုင္ရာ စြမ္းရည္ျမႇင့္ certificate
သင္တန္းမ်ား စတင္ျပဳလုပ္လ်က္ရွိၿပီး နိုင္ငံတကာ တကၠသိုလ္မ်ားႏွင့္လည္း ခ်ိတ္ဆက္၍
ပညာသင္မ်ားေစလႊတ္ သင္ၾကား လ်က္ရွိပါေၾကာင္း၊
• ယခုညီလာခံႀကီးတြင္ သုေတသနပိုစတာေပါင္း (၉၀)ႏွင့္ စာတမ္း (၁၄၁) ခုတို႔ကို
ဖတ္ရႈေဆြးေႏြး သြားၾကမည္ ျဖစ္ၿပီးယခင္ႏွစ္မ်ားႏွင့္ႏွိုင္းယွဥ္လ်င္ အရည္အတြက္သာမက
အရည္ အေသြးပါျမင့္မား လာသည္ကိုေတြ႕ရွိရ ေၾကာင္း၊
• အနာဂတ္မ်ိဳးဆက္သစ္လူငယ္မ်ားတြင္ သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ားကို စိတ္ပါဝင္စားမႈရွိေစရန္
အတြက္ကိုလည္း ပ်ိဳးေထာင္ေပးၾကရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
• ေဆာင္ရြက္ထားရွိၿပီးေသာ သုေတသနမ်ားမွ ေတြ႕ရွိခ်က္ႏွင့္ အႀကံျပဳခ်က္မ်ားကို
လက္ေတြ႕ အသုံးခ်မႈ ေစာင့္ၾကည့္ဆန္းစစ္သုံးသပ္ေရး ေကာ္မတီ (research ultilization
and monitoring committee) တစ္ခု ဖြဲ႕စည္း၍ေဆာင္ရြက္သြားရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
• ယခုညီလာခံ၏ ေခါင္းစဥ္ျဖစ္ေသာ “Ensure WASH: A global agenda to improve
quality of life”ႏွင့္အညီ ေရ၊ တစ္ကိုယ္ရည္သန္႔ရွင္းေရးႏွင့္ ပတ္ဝန္းက်င္သန္႔ရွင္းေရး
လုပ္ငန္းက႑မ်ားမွ လစ္ဟာခ်က္မ်ား၊ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို အစိုးရ၊ ပညာရပ္နယ္ပယ္
အသီးသီးမွ ပညာရွင္မ်ား၊ မိတ္ဖက္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အားလုံးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္၍ လူေနမႈ
ဘဝအရည္အေသြးျမင့္မားတိုးတက္ရန္ ေဆာင္ရြက္ၾက ရမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
• သုေတသနလုပ္ငန္းေဆာင္ရြက္သူ တစ္ဦးခ်င္းအတြက္လည္း ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာ စဥ္းစားဆင္ျခင္
နိုင္မႈ၊ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ကၽြမ္းက်င္ႏွံ့စပ္မႈမ်ား ပိုမိုျမင့္မားလာေစမည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း၊
• သုေတသနလုပ္ငန္းမ်ားသည္ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ဖြံၿဖိဳးတိုးတက္မႈ၊ လူတိုင္းလက္လွမ္းမီေသာ
က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈ (Universal Health Coverage) ႏွင့္ စဥ္ဆက္မျပတ္ဖြံ့ၿဖိဳးတိုး
တက္မႈပန္းတိုင္(SDG) ရည္မွန္းခ်က္မ်ားျပည့္မီေစနိုင္မႈ၊ နိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ျပည္သူ႔မ်ား၏ လူမႈေရး၊
စီးပြားေရးႏွင့္ က်န္းမာေရး ဖြံ့ၿဖိဳးတိုးတက္ မႈတို႔ကို မ်ားစြာ အေထာက္အကူျပဳနိုင္သည့္
လက္နက္တစ္ခုပင္ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။ ထို႔ေနာက္ ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီးႏွင့္
အဖြဲ႕သည္ ညီလာခံတြင္ ခင္းက်င္းျပသထားေသာ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ သုေတသန ပိုစတာ
မ်ားႏွင့္ ျပခန္းမ်ားကို လွည့္လည္ၾကည့္ရႈခဲ့ၾကပါသည္။
ဆက္လက္၍ညီလာခံ၊ ယေန႔၊ နံနက္ပိုင္း စာတမ္းဖတ္ပြဲအစီအစဥ္ကို ျပည္ေထာင္စုဝန္ႀကီး
က သဘာပတိအျဖစ္လည္းေကာင္း၊ ေဆးသုေတသနဦးစီးဌာန၊ ေခတၱညႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္
ပါေမာကၡ ေဒါက္တာ ေဇာ္ေဝစိုးက တြဘဲ က္သဘာပတိအျဖစ္လည္းေကာင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾက
ပါသည္။
(၄၇) ႀကိမ္ေျမာက္ ျမန္မာနိုင္ငံ က်န္းမာေရးသုေတသန ညီလာခံကို ဇန္နဝါရီလ
(၇)ရက္ေန႔မွ (၁၁)ရက္ေန႔အထိ ေဆးသုေတသနဦးစီးဌာန၊ ရန္ကုန္တြင္ ျပဳလုပ္သြား
မည္ျဖစ္ၿပီး က်န္းမာေရးသုေတသန စာတမ္း (၁၄၁)ခုႏွင့္ ပိုစတာ (၉၀)ခုတို႔ကို ဖတ္ၾကား
တင္ျပျခင္း၊ ႏွီးေႏွာဖလွယ္မႈ အစီအစဥ္ (Symposium) (၁၀)ခုႏွင့္ ေဟာေျပာပြဲ (Scientific
Talks) (၈) ခု ပါဝင္မည္ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ ညီလာခံသို႔ ျမန္မာနိုင္ငံမွ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ
သုေတသန ပညာရွင္မ်ား၊ INGO/NGO မ်ားႏွင့္ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္၊ ၾသစေၾတးလ်၊ မေလးရွား၊
အင္ဒိုနီးရွား၊ UK၊ ကိုရီးယားနိုင္ငံမ်ားမွ သုေတသနပညာရွင္မ်ားတက္ေရာက္လ်က္ရွိပါသည္။